W minioną sobotę, odbyło się niezwykłe wydarzenie. W murach
Pienińskiego Muzeum im J. Szalaya, które udostępniło swój lokal,
zabrzmiała muzyka i śpiew, a zebrani goście połączyli się we wspólnym
koncertowaniu.

Uroczyste spotkanie z Muzyką Pienin zostało zorganizowane w ramach
premiery i promocji płyty Jana  Malinowskiego –  „Haledroka”, której
nagranie zostało zrobione dzięki projektowi, który zrealizowała pani
de Lehenstein Werndl wraz koleżanką Elżbietą Maślerz.  W ten
niezapomniany, jesienny wieczór, mieliśmy okazję bliżej zapoznać się z
sylwetką twórcy, usłyszeć Pieśni Pienińskie w wykonaniu zespołu
regionalnego im. Jana Malinowskiego oraz zaproszonych gości  –
senatora Jana Hamerskiego, Agnieszki Stopki, Izabeli de Lehenstein
Werndl oraz Marii Kowal – to przede wszystkim!

Wspólnemu śpiewowi, towarzyszył profesjonalny, instrumentalny podkład
muzyczny, a wielu z przybyłych gości przywdziało stroje regionalne.
Ilość zgromadzonych, jednoznacznie wskazuje, jak ważne dla mieszkańców
są wydarzenia, które dbają o to, by żadne z elementów kultury regionu
nie zostały zapomniane. W tym miejscu należy wspomnieć, że publikacja
i nagranie płyty, mogły mieć miejsce dzięki współpracy z Narodowym
Instytutem Muzyki i Tańca w ramach programu Muzyka Tradycyjna –
Publikacje Fonograficzne.

Realizacja projektu, nie odbyłaby się bez wielkiego zaangażowania Pań
– Izabeli de Lehenstein Werndl, Elżbiety Maślerz i  Marii Kowal. To
właśnie one, dzięki swojej miłości do Pienin, tradycji i folkloru
doprowadziły do realizacji projektu, który otrzymał wsparcie Starostwa
Powiatowego Nowy Targ, Centrum Kultury, Sportu i Promocji w Szczwnicy
i Muzeum im J. Szalaya zarządzanego przez Panią Barbarę Węglarz.

Z ramienia Fundacji Zapomniany Świat, na zaproszenie Pani Dyrektor
Muzeum Barbary Węglarz, udział wzięły – Prezes Fundacji Barbara Janczaruk, oraz Agnieszka Stopka, która specjalnie na to wydarzenie przygotowała kilka nut/przyśpiewek szczawnickich, które zapisał Oskar Kolberg podczas swoich pobytów w tym regionie.

Ponadto, wydarzenie uświetniły liczne opowieści i wspominki, a o
wspaniałe przysmaki  zadbały  panie z Koła Gospodyń Wiejskich w
Jaworkach. Dziękujemy za ten wspaniały wieczór.

Głównymi organizatorami projektu jest Grupa Nieformalna Karpackiej Inicjatywy Lokalnej (Justyna Cząstka-Kłapyta, Agnieszka Chachuła, Anna Mikołajczyk-Szarek), a współorganizatorami: PTTK Szczawnica, Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK oraz Nadleśnictwo Krościenko. Autorką projektu jest dr Justyna Cząstka-Kłapyta – wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest to projekt edukacyjno-turystyczny, który zostanie sfinansowany ze środków Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030 za pośrednictwem Stowarzyszenia „Pro Carpathia”.

W ramach projektu, zostaną opracowane dwie płyty poświęcone historii i kulturze dawnych mieszkańców osady Biała Woda. Jedna z nich znajdzie się u wylotu, a druga w środku doliny. Pierwsza z płyt będzie odnosić się do wartości kulturowo-historycznej – na płycie zostanie pokazana mapa osadnictwa wołoskiego Karpat polskich z zaznaczeniem wszystkich faz zasiedlenia tego obszaru w ciągu 300 lat. 

Druga płyta (umieszczona w środku doliny) będzie dotyczyć  opisu etnograficzno- muzycznego kultury duchowej i materialnej byłych mieszkańców tej wsi. Znajdą się tam również informacje na temat śladów  osadnictwa w krajobrazie przestrzennym – tzn.  terasy rolne, sieci starych dróg, średniowieczny układ łanowo-niwowy, ślady po fundamentach domów, zdziczałe sady. Treści te zostaną wzbogacone jedyną zachowaną  archiwalną fotografią (zrewaloryzowanej) widoku Białej Wody z lat 30. XX wieku ze Smolegowej Skały oraz innymi fotografiami Rusinów. Realizatorem treści i grafiki tablic będzie dr hab. Piotr Kłapyta z Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.

Wierzymy, że realizacja tego projektu sprawi, że przywrócona zostanie pamięć, historia i kultura zapomnianej wsi Biała Woda, a tablice będą pełnić również element edukacyjny dla tych osób, które wybierają się z przewodnikami górskimi na wycieczki. Nasza inicjatywa ma na celu zwiększenie atrakcyjności turystycznej Białej Wody i sprawienie by stała się ważnym punktem na szlaku kultury wołoskiej. 

Spodziewamy się, że zaprezentowane u wylotu doliny i w środku Białej Wody plansze (tablice) dowartościują dziedzictwo rusińsko-wołoskie, oraz przyczynią się do zwiększenia wiadomości lokalnej ludności o wartości tutejszych zasobów turystyczno-kulturowych (ślady po byłych mieszkańcach obecne w krajobrazie Białej Wody oraz w tradycji górali Pienin i Gorców). 

Zakładamy również, że nasze działania, tak jak po każdym realizowanym przez nas projekcie, stworzą podwalinę do oddolnych działań ukierunkowanych na budowaniu zrównoważonej, transgranicznej turystyki – opartej na humanitarnych i ekologicznych wzorcach, która umocni w lokalnych działaczach postawy dążące do zachowania i twórczego przekształcania ekologicznych, przyrodniczych i kulturowych zasobów tego miejsca.

Liczymy również, że projekt, którego jesteśmy patronem, pozwoli na rozwijanie działań na polu aktywnej międzynarodowej polsko-słowackiej współpracy między różnymi organizacjami lokalnymi w zakresie badania dziedzictwa wołoskiego także w jego współczesnych odsłonach. 

Efekty realizowanych przez nas działań mają na celu ocalenie kultury, dziedzictwa i historii Białej Wody od zapomnienia oraz stworzenie dalszych podwalin pod współpracę mająca na celu edukację i popularyzowanie na szeroką skalę problematyk i akceptacji innych kultur i różnorodności językowych.

Odsłonięcie tablic odbędzie się 19.10.2024 roku.

Film „Biała Woda – zapomniana wieś na szlaku kultury wołowskiej”

Projekt powstał w ramach Karpackiej Inicjatywy lokalnej finansowanej ze środków Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030 za pośrednictwem Stowarzyszenia „Pro Carpathia”.

EN

Today we are sharing a film „Biała Woda – a forgotten village on the Wallachian culture trail” with subtitles in English. We believe that the inscriptions will allow the descendants of Biała Woda, who often no longer speak Polish, to learn more about their roots and past. Enjoy!

The project was created as part of the Carpathian Local Initiative financed by the Government Program Civic Initiatives Fund NOWEFIO for 2021-2030 through the „Pro Carpathia” Association.